Dorastając w mieście, którego nieodłączną częścią jest rzeka, ciężko sobie wyobrazić funkcjonowanie w miejscu, w którym takiej rzeki nie ma – brakuje nabrzeża, mostów, obecności wodnych ptaków… Wisła niegdyś pełniła funkcję komunikacyjną, handlową, żyła – od strony dźwiękowej nie zachował się jednak żaden znaczący tego zapis. Dziś nad Wisłą nasłuchujemy głównie ciszy, szumu wody, głosów ptaków i obecnych w wielu miejscach dronów ruchu samochodowego. Sporadycznie spotykamy wędkarzy czy kajakarzy. Pływają nieliczne statki wycieczkowe.

Mapa dźwiękowa Wisły na Mazowszu dokumentuje to, jak sama Wisła i miejsca nad rzeką brzmią dziś. Jest to dokumentacja subiektywna i taki jest wyłaniający się z niej obraz. Może stanowić punkt wyjścia dla własnych wycieczek dźwiękowymi tropami Wisły, a ta forma specyficznej “turystyki”, wymagająca skupienia, drastycznego ograniczenia swojego wpływu na otaczające nas środowisko, niejako stojąca w kontrze do wszechobecnej kultury selfie, może dać wiele satysfakcji, nawet jeśli nie używamy mikrofonu i nie dokonujemy żadnego zapisu.

Dziś Wisła rzeczywiście śpiewa szumem, nie tylko tym generowanym przez płynącą wodę. Nie sposób uciec bowiem od dźwięków ruchu kołowego i lotniczego. Te, choć stanowią element aktualnego nadwiślańskiego soundscape’u, dzieją się gdzieś obok – nie są wynikiem zainteresowania człowieka Wisłą, ani bezpośredniego wykorzystania jej zasobów. Przepływająca od czasu do czasu motorówka, prom lub łódź wycieczkowa (obecności tych ostatnich można jeszcze doświadczyć w Warszawie, Wyszogrodzie i Płocku) stanowi zaledwie audialny cień czasów, gdy po Wiśle pływano dość powszechnie. Soundscape z tamtych lat może dziś stanowić jednak co najwyżej pole do popisu dla wyobraźni, pamięci nieistniejącego. Po Wiśle A.D. 2021 pozostanie zapis będący treścią tego projektu. Kiedy i jak zostanie wykorzystany? Możliwości, jak zawsze w przypadku nagrań terenowych, jest wiele.

Na pierwszej mapie dźwiękowej Wisły na Mazowszu, powstałej w ramach projektu “Rozśpiewana swoim szumem”, znajdzie się niespełna 160 minut nagrań sporządzonych w 40 lokalizacjach na mazowieckim odcinku rzeki. Publikacja mapy będzie mieć formę dwupłytowego wydawnictwa CD, które będzie dostępne nieodpłatnie w grudniu 2021 roku w wybranych miejscach na Mazowszu.

Projekt “Rozśpiewana swoim szumem. Mapa dźwiękowa Wisły na Mazowszu” realizuje Fundacja Nobiscum dzięki dofinansowaniu ze środków Samorządu Województwa Mazowieckiego.

Nagrania terenowe: Piotr Dąbrowski

Dokumentacja fotograficzna i wideo: Gabriela Nowak-Dąbrowska

Poniżej krótki wideo (o ironio!) trailer projektu. A już niebawem zapraszam do odsłuchu nadwiślańskich soundscape’ów.